TURYSTYKA

Informacje o turystyce w Polsce na Świecie

Badania i ankiety dotyczące turystyki kulinarnej

przez dnia 20 lutego 2017

WYNIKI BADAŃ WŁASNYCH

Badanie ankietowe dotyczące turystyki kulinarnej w Polsce przeprowadzono w dniach 17-19 kwietnia 2015 roku na XX Targach Turystyki i Wypoczynku ,,Lato” oraz w dniach 26-28 listopada 2015 roku na XXIII Międzynarodowych Targach Turystycznych TT Warszaw. Obydwa wydarzenia miały miejsce w Centrum Targowo-Kongresowym MT Polska, które znajduje się na ul. Marsa 56/62 w Warszawie. Badaniem objęto 600 respondentów. Byli to uczestnicy targów turystycznych, którzy zgodzili się wziąć udział w badaniu i odpowiedzieć na pytania zawarte w kwestionariuszu ankiety.

Celem badania było uzyskanie informacji na temat zainteresowania turystyką kulinarną osób, które uczestniczyły w warszawskich targach turystycznych, z założeniem, że są to turyści korzystający z różnych rodzajów turystyki.

Pytania w kwestionariuszu ankiety dotyczyły: pojęcia turystyki kulinarnej, motywów wyjazdu w celach kulinarnych, wyboru regionu Polski na podróż kulinarną, długości pobytu i jego kosztu, liczby atrakcji turystycznych umożliwiających uprawianie turystyki kulinarnej w Polsce, formy turystyki kulinarnej, w której badani wzięli udział lub planują, znajomości: festiwali kulinarnych, szlaków kulinarnych, muzeów kulinarnych, muzeów skansenowskich prezentujących w swojej ofercie turystycznej dziedzictwo kulinarne, targów gastronomicznych i/lub żywności w Polsce. Z metryczki uzyskano informacje dotyczące: płci respondenta, jego wieku, wykształcenia, miejsca zamieszkania, rodzaju wykonywanej pracy, liczby osób w gospodarstwie domowym i średniego dochodu miesięcznego na 1 osobę.

Charakterystyka respondentów

W metryczce zawarte są informacje pochodzące od 600 osób, które wzięły udział w badaniu. Prawie dwie trzecie ankietowanych stanowiły kobiety (64%) (ryc. 1).

z4

Ryc. 1. Płeć respondentów (n=600)
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Struktura respondentów pod względem wieku (ryc. 2) rozkłada się następująco: największą grupę (28%) stanowiły ankietowani w wieku 35-44 lat, następnie 20 % to osoby w wieku 45-54 lata, 17% badanych było w wieku 26-34 lata. Powyższe wyniki wskazują, że prawie połowa respondentów charakteryzowała się wiekiem średnim i dojrzałym.

z5

Ryc. 2. Wiek respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Wykształcenie respondentów wskazuje, że 61% posiadało wyższe (ryc. 3). Pozostali ankietowani deklarowali wykształcenie: średnie ogólnokształcące (14%), średnie zawodowe (12%), policealne (7%) i zasadnicze zawodowe (5%). Jedynie 1% badanych miało wykształcenie podstawowe.

z6

Ryc. 3. Wykształcenie respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Miejsce zamieszkania respondentów (ryc. 4) zdominowały osoby mieszkające w mieście o liczbie mieszkańców 500 tys. i więcej – 76%. To głównie ludzie żyjący w Warszawie. Badani reprezentujący miasto o liczbie mieszkańców 200-500 tys. stanowili 14%.

z7

Ryc. 4. Miejsce zamieszkania respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Struktura respondentów pod względem liczby osób w ich gospodarstwach domowych przedstawia się następująco (ryc. 5): najwięcej badanych prowadziło gospodarstwa 2-osobowe (30%), następnie 3-osobowe (27%) i 1-osobowe (22%).

z8

Ryc. 5. Liczba osób w gospodarstwie domowym respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Respondenci dysponowali średnim dochodem miesięcznym na 1 osobę (ryc. 6) w wysokości 2001-2500 zł (22%), 2501-3000 zł (18%), 1501-2000 zł (17%), 1201-1500 zł (14%), powyżej 3001 zł (13%).

z9

Ryc. 6. Średni dochód miesięczny na 1 osobę
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Spośród wszystkich badanych (n=600), 73% spotkało się kiedyś z określeniem „turystyka kulinarna” (ryc. 7).

z10

Ryc. 7. Znajomość pojęcia „turystyka kulinarna”
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Respondentów zapytano czym jest według nich turystyka kulinarna (ryc. 8). Prawie połowa osób – 44% – wybrało odpowiedź: „turystyka kulinarna to podróżowanie pod kątem bezpośredniego uczestnictwa w różnych jej formach: wydarzeniach kulinarnych, pokazach kulinarnych i warsztatach praktycznej nauki sporządzania potraw, targach gastronomicznych, odwiedzaniu znanych i tematycznych lokali gastronomicznych, muzeów poświęconych żywności, przemierzaniu szlaków kulinarnych”. Na drugim miejscu badani (42% osób) zaznaczyli odpowiedź: „turystyka kulinarna to podróżowanie do miejsc związanych z poznawaniem narodowego, regionalnego lub/i lokalnego dziedzictwa kulinarnego”.

z11

Ryc. 8. Określenie turystyki kulinarnej według respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

W następnym pytaniu odpowiedzi udzielali wszyscy respondenci (n=600). Aż 84% badanych wykazało chęć uprawiania turystyki kulinarnej w Polsce (ryc. 9).

z12

Ryc. 9. Chęć uprawiania turystyki kulinarnej w Polsce przez respondentów
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań

Ponad połowa respondentów (58%) wskazała, iż była kiedykolwiek w podróży kulinarnej (ryc. 10). Natomiast aż 75% badanych wyraziła chęć wzięcia udziału w wyjeździe o charakterze kulinarnym (ryc. 11). Pozostali respondenci, którzy nie planują podróży w celu kulinarnym (25%), nie wzięli udziału w dalszej części badania ankietowego.

z13

Ryc. 10. Wcześniejsze uczestnictwo w podróży kulinarnej
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

z14

Ryc. 11. Chęć wzięcia udziału w podróży kulinarnej w przyszłości
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Badani (n=450) wskazali motywy, które skłoniłyby ich do wjazdu w celu kulinarnym. Ponad połowa respondentów (52%) wybrała chęć zobaczenia wyrobu /przyrządzania produktu /potrawy, z którego słynie dany region. Prawie połowa ankietowanych (48%) zaznaczyła chęć poznania dziedzictwa kulinarnego innego regionu Polski. Kolejnym motywem wskazanym przez 30% badanych było pochodzenie z danego regionu i chęć przywrócenia wspomnień o jego kuchni. Najrzadziej respondenci wybierali: znudzenie się tradycyjnymi wycieczkami (1%), modny kierunek (2%), chęć wyróżnienia się spośród znajomych (3%).

Respondenci mieli wybrać region w Polsce, który najbardziej odpowiadałby im na podróż kulinarną (ryc. 12). Najwięcej badanych wskazało na Górny Śląsk (14%), Kaszuby (12%) i Podkarpacie (10%). Natomiast najmniej odpowiedzi uzyskały regiony: Kociewie, Żuławy i Powiśle (po 1%), Lubuskie, Opolszczyzna i Świętokrzyskie (po 2%).

z15

Ryc. 12. Regiony wybrane przez respondentów jako miejsce podróży kulinarnej
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Respondenci wybraliby się w podróż kulinarną na 2-3 dni (34% wskazań), 2 dni (28%) i na 3-4 dni (18%) (ryc. 13). Ankietowani najrzadziej przeznaczyliby więcej niż 7 dni na wyjazd w celu kulinarnym (5%).

z16

Ryc. 13. Liczba dni przeznaczonych na podróż kulinarną
Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Badani zostali też zapytani o wielkość wydatku przeznaczonego na podróż kulinarną w Polsce. Ponad jedna trzecia osób (36%) wskazało kwotę 501-1000 zł, a 29% tylko 301-500 zł. Jedynie 5% jest w stanie jednorazowo wydać 1001-2000 zł.

Ponad połowa respondentów (55%) uczestniczyła w turystyce kulinarnej. Wśród tych badanych, najczęstszą formą aktywności był udział w: festiwalach i festynach kulinarnych (57%), świętach poświęconych żywności (48%), następnie odwiedzanie znanych lub tematycznych lokali gastronomicznych (46%), degustacje produktów żywnościowych i potraw regionalnych lub narodowych (42%). Ankietowani najrzadziej brali udział w spotkaniach ze znanym restauratorem lub szefem kuchni (3%).

Respondenci, którzy nie uczestniczyli w żadnej formie turystyki kulinarnej (45%), na pytanie dotyczące wyboru tejże formy – wskazali: degustacje produktów żywnościowych i potraw regionalnych lub narodowych (56%), uczestnictwo w festiwalach i festynach kulinarnych (50%), odwiedzanie znanych lub tematycznych lokali gastronomicznych (44%). Najrzadziej ankietowani wzięliby udział w: nauce w szkołach kulinarnych, kursach gastronomicznych (4%), targach gastronomicznych (5%) i spotkaniach ze znanym restauratorem lub szefem kuchni (5%).

W dalszych pytaniach respondenci (n=450) respondenci udzielali odpowiedzi związanych ze znajomością wybranych festiwali kulinarnych (tab. 3), świąt związanych z żywnością (tab. 4), szlaków kulinarnych (tab. 5), muzeów dotyczących żywności (tab. 6), muzeów skansenowskich prezentujących dziedzictwo kulinarne w formie wystaw stałych i czasowych, imprez folklorystycznych i pokazów wyrobu żywności (tab. 7) oraz targów gastronomicznych lub żywności w Polsce (tab. 8).

Odpowiedzi zawarte w tabeli 3 wskazują, iż znajomość wybranych festiwali kulinarnych w Polsce była niewielka. Jeszcze mniej badanych uczestniczyło w tych wydarzeniach, natomiast więcej osób deklarowało chęć wzięcia w nich udziału, co świadczy o zainteresowaniu tego typu wydarzeniami.

Tab. 3. Stopień znajomości wybranych festiwali kulinarnych w Polsce

Festiwale kulinarne ,,słyszałem/-am o tym festiwalu” ,,uczestniczyłem/-am w tym festiwalu” ,,chciał(a)bym wziąć udział w tym festiwalu”
Małopolski Festiwal Smaku w Krakowie 19% 16% 24%
Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku w Poznaniu 17% 14% 20%
Festiwal Smaku w Grucznie 10% 12% 15%
Festiwal ,,Europa na widelcu” we Wrocławiu 23% 15% 41%
Festiwal ,,Śląskie Smaki” – każdego roku w innej miejscowości woj. śląskiego 18% 16% 30%
Europejski Festiwal Smaku w Lublinie 20% 19% 31%
Ogólnopolski Festiwal Smaku Zalewajki w Radomsku 6% 5% 7%
Festiwal Dobrego Smaku w Łodzi 6% 8% 10%
Festiwal Pierogów w Krakowie 8% 6% 12%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Wyniki zamieszczone w tabeli 4 sugerują, że święta kulinarne są mało znane wśród respondentów, podobnie jak festiwale.

Tab. 4. Stopień znajomości wybranych świąt kulinarnych w Polsce

Święta kulinarne ,,słyszałem/-am o tym święcie” ,,uczestniczyłem/-am w tym święcie” ,,chciał(a)bym wziąć udział w tym święcie”
Pomorskie Święto Produktu Tradycyjnego w Gdańsku 20% 18% 26%
Święto Sera w Korycinie 15% 11% 12%
Święto Karpia w Zatorze 5% 4% 8%
Święto Śliwki w Strzelcach Dolnych 14% 16% 18%
Ogólnopolskie Święto Chmielarzy i Piwowarów „Chmielaki Krasnostawskie” w Krasnymstawie 19% 18% 30%
,,Święto Truskawkobrania”

w Złotej Górze

7% 5% 11%
Święto Ciulimu i Czulentu w Lelowie 5% 6% 10%
Święto Rydza w Wysowej 5% 5% 7%
Miodobranie Kurpiowskie w Myszyńcu 11% 10% 15%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Analizując wyniki badań zawarte w tabeli 5, można stwierdzić, że niektóre szlaki kulinarne są bardzo mało znane (np. Świętokrzyska Kuźnia Smaków), inne zaś są rozpoznawalne przez jedną piątą respondentów (np. Śląskie Smaki czy Lubuski Szlak Wina i Miodu). Związane jest to z długością istnienia szlaku na mapie kulinarnej Polski oraz preferencjami kulinarnymi osób podróżujących szlakiem (np. kuchnia śląska smakuje wielu Polakom i jest rozpoznawalna). Można także zaobserwować zainteresowanie produktami tradycyjnymi, np. oscypkiem, który jest chroniony znakiem unijnym. Prawie 1/3 respondentów chciałaby poruszać się Szlakiem Oscypkowym.

Tab. 5. Stopień znajomości wybranych szlaków kulinarnych w Polsce

Szlaki kulinarne ,,słyszałem/-am o tym szlaku” ,,poruszałem/-am się tym szlakiem” ,,chciał(a)bym poruszać się tym szlakiem”
Szlak kulinarny Centrum Gdyni 7% 5% 14%
Szlak kulinarny ,,Śląskie Smaki” 25% 21% 27%
Szlak Oscypkowy 18% 15% 34%
Kujawsko-Pomorski Gęsinowy Szlak Kulinarny 5% 7% 17%
Szlak ,,Podkarpackie Smaki” 18% 12% 26%
Lubuski Szlak Wina i Miodu 22% 25% 27%
Świętokrzyska Kuźnia Smaków 5% 7% 13%
Białostocki Szlak Kulinarny 9% 12% 18%
Podkarpacki Szlak Winnic 16% 14% 22%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

Muzea związane z żywnością, zwłaszcza te z napojami alkoholowymi znała jedna trzecia ankietowanych. Piwo jako najstarszy i najczęściej spożywany „złocisty napój”, trzeci po wodzie i herbacie najpopularniejszy napój na świecie, jest tematem przewodnim dwóch znanych muzeów w Polsce: Browaru Żywiec w Żywcu i Tyskiego Browarium w Tychach. Tyskie Browarium jest pierwszym muzeum piwa w Polsce. Ekspozycja muzealna jest urozmaicona dzięki zastosowaniu różnych form wystawienniczych, z wykorzystaniem współczesnych multimediów. Podobnie w Muzeum Browaru Żywiec, zwiedzający mogą skorzystać z atrakcji multimedialnych.

Dużym zainteresowaniem badanych wyróżnia się Żywe Muzeum Piernika w Toruniu, które zostało otwarte w 2006 roku jako pierwsza tego typu placówka w Europie. Jest ona obiektem interaktywnym zlokalizowanym w zrekonstruowanej XVI-wiecznej piekarni, gdzie odbywa się produkcja pierników według starych receptur i przy użyciu tradycyjnych narzędzi. Turyści odwiedzający to muzeum nie tylko mogą obejrzeć sposób wyrobu korzennych wypieków, ale przede wszystkim sami wziąć udział w procesie jego powstawania.

Współczesne muzea związane z żywnością i napojami mają przygotowane dla zwiedzających multimedialne ekspozycje, prezentacje i filmy ukazujące dany temat, jak również eksponaty, które można dotknąć. Kompleksowa oferta angażuje wszystkie zmysły odwiedzających te muzea – wraz ze zmysłem smaku (np. degustacja piwa lub piernika własnoręcznie przygotowanego). Stąd wzrasta zainteresowanie takimi placówkami muzealnymi.

Muzea kulinarne ,,słyszałem/-am o tym muzeum” ,,zwiedzałem/-am to muzeum” ,,chciał(a)bym zwiedzić to muzeum”
Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie 26% 21% 33%
Żywe Muzeum Piernika w Toruniu 34% 28% 41%
Muzeum Chleba w Radzionkowie 16% 20% 18%
Muzeum Browaru Żywiec w Żywcu 31% 37% 54%
Muzeum Wina w Zielonej Górze 18% 15% 25%
Muzeum Gorzelnictwa w Łańcucie 7% 12% 24%
Muzeum Piekarniczo-Cukiernicze w Ustce 5% 8% 10%
Tyskie Browarium w Tychach 27% 36% 44%
Muzeum Mleczarstwa w Rzeszowie 3% 2% 8%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

W tabeli 7 przedstawiono wyniki badań dotyczące znajomości muzeów skansenowskich w Polsce, które zajmują się promocją dziedzictwa kulinarnego. Uzyskane wyniki wskazują, że najbardziej znanym przez respondentów jest Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu – prawdopodobnie przez lokalizację i dostępność tej placówki. Drugim wyróżniającym się muzeum skansenowskim jest Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich, będący najstarszą placówką w Polsce i pięknie położoną na Kaszubach. W ostatnich latach oferta muzealna obiektów skansenowskich uległa poprawie. W kalendarzu muzealnych na stałe pojawiły się cykliczne imprezy folklorystyczne z akcentem kulinarnym, którym towarzyszą pokazy wyrobu produktów żywnościowych (np. masła, chleba, soku, kiełbasy, powideł) i potraw (np. dawnych zup, ciast, potraw z ziemniaków) itp., które przyciągają turystów z regionu i całej Polski.

Tab. 7. Stopień znajomości wybranych muzeów skansenowskich w Polsce

Muzea skansenowskie ,,słyszałem/-am o tym muzeum skansenowskim” ,,zwiedzałem/-am to muzeum skansenowskie” ,,chciał(a)bym zwiedzić to muzeum skansenowskie”
Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach 15% 12% 27%
Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej 18% 17% 25%
Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu 48% 34% 43%
Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni 21% 14% 23%
Muzeum Etnograficzne z/s w Ochli 14% 8% 22%
Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach 17% 12% 28%
Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu 21% 27% 28%
Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich 29% 25% 32%
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie 17% 19% 24%
Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie 19% 22% 27%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

W tabeli 8 zestawione wyniki badań ukazują, że targi gastronomiczne i/lub żywności organizowane w Warszawie przyciągają więcej badanych niż w innych miastach (np. Rzeszowie). Badani w większości mieszkają w Warszawie i wszyscy uczestniczą w targach turystycznych, stąd mają wiedzę o odbywających się targach związanych z żywnością. Informacje te są dostępne w katalogach i materiałach reklamowych, które otrzymują zwiedzający targi turystyczne.

Tab. 8. Stopień znajomości wybranych targów gastronomicznych i/lub żywności w Polsce

Targi gastronomiczne i/lub żywności ,,słyszałem/-am o tych targach” ,,uczestniczyłem/-am w tych targach” ,,chciał(a)bym uczestniczyć w tych targach”
Międzynarodowe Targi Gastronomiczne ,,EuroGastro” w Warszawie 33% 28% 26%
Ogólnopolskie Targi ,,Smaki Regionów” w Poznaniu 22% 21% 18%
Międzynarodowe Targi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki ,,Agrotravel” w Kielcach 12% 15% 17%
Międzynarodowe Targi Żywności Ekologicznej i Regionalnej ,,Natura Food” w Łodzi 17% 19% 21%
Targi Produktów Tradycyjnych i Ekologicznych „Regionalia” w Warszawie 41% 32% 35%
Europejskie Targi Produktów Regionalnych w Zakopanem 12% 14% 15%
Międzynarodowe Targi Żywności i Napojów World Food w Warszawie 27% 12% 22%
Międzynarodowe Targi Produktów i Żywności Wysokiej Jakości ,,EKOGALA” w Rzeszowie 2% 4% 6%

Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań.

W ostatnich latach zjawisko turystyki kulinarnej w Polsce przybiera na sile. Na współczesnym rynku turystycznym polskie dziedzictwo kulinarne jest już bez najmniejszego wątpienia samodzielną atrakcją, jak również stanowi część szerszego produktu turystycznego regionu czy wręcz kraju. Obserwowane w ostatnim czasie, rosnące zainteresowanie turystów lokalnymi, regionalnymi i tradycyjnymi produktami żywnościowymi, a przede wszystkim typowymi potrawami oraz sposobami ich wytwarzania wpływa bezpośrednio na rozwój turystyki kulinarnej w Polsce.

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że respondenci to w większej połowie kobiety w wieku średnim i dojrzałym, z wykształceniem wyższym, mieszkające w Warszawie, będące pracownikami najemnymi w sektorze prywatnym lub publicznym, prowadzące gospodarstwo 2-, 3- lub 1-osobowe, ze średnim dochodem miesięcznym na osobę w wysokości 2001-2500 zł, 2501-3000 zł, 1501-2000 zł. Spotkali się z pojęciem „turystyki kulinarnej”. Uważają, że ten rodzaj turystyki jest dobrym sposobem na spędzenie wolnego czasu. Potrafią wskazać poprawną definicję turystyki kulinarnej. Wykazują chęć uprawiania tego rodzaju „smacznej” turystyki w Polsce, a ponad połowa wzięła już udział w podróży kulinarnej po rodzimym kraju.

Motywami, które skłoniłyby respondentów do wyjazdu kulinarnego są: chęć zobaczenia wyrobu produktu lub przyrządzania potrawy, z których słynie dany region czy chęć poznania dziedzictwa kulinarnego innego regionu Polski.

Respondenci najchętniej wybraliby się w podróż kulinarną w charakterystyczne pod względem kulinarnym regiony Polski: Górny Śląsk, Kaszuby czy Podkarpacie. Długość pobytu kulinarnego nie powinna przekroczyć 4 dni, najlepiej 2-3 dni, z wydatkiem 501-1000 zł lub mniejszym: 301-500 zł.

W opinii ponad jednej trzeciej respondentów, liczba atrakcji turystycznych umożliwiających uprawianie turystyki kulinarnej w Polsce jest mała, a w ocenie kolejnej jednej trzeciej ankietowanych – wystarczająca. Badani, którzy uczestniczyli w różnych formach turystyki kulinarnej, najczęściej wskazywali: festiwale i festyny kulinarne, święta poświęcone żywności, odwiedzanie znanych lub tematycznych lokali gastronomicznych, jak również towarzyszące wydarzeniom kulinarnym degustacje produktów żywnościowych i potraw regionalnych lub narodowych.

Organizowane różnego rodzaju wydarzenia kulinarne w znacznym stopniu wpływają motywująco na przyjazd do danego miejsca recepcji turystycznej i uatrakcyjniają pobyt turystów. W Polsce od paru lat duże miasta i małe miejscowości prześcigają się w sposobach promocji swoich regionalnych czy tradycyjnych „specjałów” kulinarnych. Odbywające się cyklicznie festiwale, festyny i święta kulinarne zyskują coraz większe zainteresowanie z roku na rok, co jest dalszą zachętą dla organizatorów, aby były one jeszcze atrakcyjniejsze w swojej ofercie programowej i wystawienniczej.

Inicjowane na terenie całej Polski wydarzenia kulinarne są bardzo dobrą formą popularyzacji żywności regionalnej, lokalnej i tradycyjnej wśród turystów kulinarnych, którzy mogą zdobyć autentyczne informacje dzięki osobistej rozmowie z ich producentami. Odbywa się to przede wszystkim podczas bezpośredniej oceny walorów sensorycznych w czasie ich degustacji, a tym samym możliwości ich zakupu jako kulinarnej pamiątki turystycznej.

Znajomość respondentów w zakresie wybranych festiwali kulinarnych, świąt związanych z żywnością, szlaków kulinarnych, muzeów dotyczących żywności, muzeów skansenowskich prezentujących dziedzictwo kulinarne w formie wystaw stałych i czasowych, imprez folklorystycznych i pokazów wyrobu żywności oraz targów gastronomicznych lub żywności w Polsce nie jest zbyt duża. Należy pamiętać, że turystykę kulinarną w Polsce zapoczątkowały festiwale i święta kulinarne (np. „Małopolski Festiwal Smaku” w Krakowie – organizowany od 2005 roku, „Festiwal Śląskie Smaki” realizowany od 2006 roku, „Festiwal Smaku” w Grucznie odbywający się od 2006 roku, „Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku” w Poznaniu – organizowany od 2007 roku, „Europejski Festiwal Smaku” w Lublinie odbywający się od 2008 roku). Pojawiły się także szlaki kulinarne (np. Małopolski Szlak Owocowy w 2003 roku, Lubuski Szlak Wina i Miodu w 2007 roku, Szlak Kulinarny „Śląskie Smaki” w 2012 roku). Mają one na celu wypromowanie walorów turystycznych, w tym przyrodniczych i kulturowych, a zwłaszcza regionalnych tradycji kulinarnych oraz lokalnych produktów żywnościowych. Szlaki kulinarne powstają zarówno w polskich miastach, jak i regionach, głównie na atrakcyjnych turystycznie obszarach wiejskich. Korzystają na tym przede wszystkim turyści – poszukujący nowych smaków, jak i też osoby kształtujące ofertę gastronomiczną, które stawiają na tradycję i unikatowość przyrządzanych produktów żywnościowych oraz rozmaitych potraw.

Kolejną formą turystyki kulinarnej jest zwiedzanie muzeów kulinarnych, etnograficznych i skansenowskich. Muzea poświecone tematyce kulinarnej oraz żywności stanowią niewielki procent wśród placówek muzealnych w Polsce. Jednak wraz z rosnącym zainteresowaniem turystów żywnością regionalną, lokalną i tradycyjną przybywa wystaw poświęconych tematyce kulinarnej czy muzeów związanych z żywnością (np. Muzeum Toruńskiego Piernika w Toruniu). Zainteresowanie nimi corocznie wyraźnie rośnie i będzie wzrastać. Tego typu muzea charakteryzują oryginalne sposoby ukazywania ekspozycji muzealnych, gdyż wykorzystują one na ogół nowoczesne techniki prezentacji danego zagadnienia, np. multimedia czy pokazy wytwarzania danego produktu spożywczego. Turyści zwiedzający takie muzea mogą brać aktywny udział w rozmaitych prelekcjach, warsztatach oraz pokazach, które zawsze kończą się degustacją danego specjału kulinarnego i możliwością poszerzenia swojej wiedzy, a nawet zdobyciem umiejętności praktycznych.

Muzea etnograficzne w swojej działalności wystawienniczej co jakiś czas popularyzują kolekcje zabytków związanych z dawną wiejską, a czasem miejską kuchnią. Eksponują w ciekawie zaaranżowany sposób nie tylko wybrane przedmioty kultury materialnej, ale także umożliwiają zwiedzającym je turystom bezpośredni kontakt poprzez dotykanie eksponatów i zapoznanie się z ich działaniem. Proponują również odsłuchanie fragmentów nagrań, które np. przedstawiają opowieści, o tym, jak dawniej wyglądało przygotowanie pożywienia czy też umożliwiają obejrzenie filmów dokumentujących sferę kulinariów np. etapy sporządzania i wypieku chleba w starym piecu przez wiejską gospodynię. Organizują też cykle wykładów, prelekcji i spotkań ze znanymi kucharzami, restauratorami, wytwórcami żywności tradycyjnej, a przede wszystkim z Kołami Gospodyń Wiejskich, które kultywują i promują regionalne dziedzictwo kulinarne.

Na potrzeby tematycznych wystaw kulinarnych opracowywane są również przepisy staropolskich lub tradycyjnych potraw i produktów żywnościowych, które są dostosowywane do określonych pór roku oraz dorocznych świąt, jak Wielkanoc czy Boże Narodzenie. W ramach popularyzacji wśród zwiedzających dawnych tradycji kulinarnych – często wydawane są publikacje, które dotyczą prezentowanej tematyki.

Podsumowując, w najbliższych latach turystyka kulinarna w Polsce będzie zapewne zdobywać coraz większą popularność wśród osób zainteresowanych gastronomią, a więc kulturą i sztuką kulinarną, jak również bazą gastronomiczną. Polska ze względu na różnorodne i odmienne kuchnie regionalne stanowi dużą atrakcję turystyczną zarówno dla turystów krajowych, jak i zagranicznych. Unikalność oraz oryginalność polskiej kuchni sprawia, że wszystkie regiony w Polsce rozwijają już istniejące atrakcje kulinarne, a przede wszystkim tworzą nowe, które wpływają na nowe doznania oraz przeżycia związane z chęcią uprawiania turystyki kulinarnej we wszystkich jej formach.

Turystyka kulinarna stanowiąca element turystyki kulturowej jest oceniana jako jeden z ważniejszych segmentów gospodarki turystycznej na świecie i zasługuje na szczególną uwagę, gdyż uczestnictwo w niej jest swoistym miernikiem poziomu kulturalnego każdego narodu. Ten rodzaj ,,smacznej turystyki” zapewnia turystom kulinarnym niezapomnianych wrażeń wzrokowo-węchowo-smakowych, jak i również dotykowych, gdyż jedzenie można odczuwać na różnych poziomach doznań. Uzależnione jest to tylko od kręgu kulturowego, w którym przebywa się w danej chwili oraz indywidualnych upodobań culinary travelers (foodies in travel). Wyrafinowani smakosze stanowią zaledwie 8% turystów kulinarnych, a reszta to” osoby liczące na liczne atrakcje turystyczne połączone z gastronomią oraz dobrą zabawą, wypoczynkiem i zwiedzaniem interesujących miejsc, obiektów, czy szlaków.

W ciągu ostatnich kilku lat w szybkim tempie zaczęła rozwijać się turystyka kulinarna (w tym enoturystyka i biroturystyka), która jest wielką szansą na promocję polskich regionów w Europie Zachodniej i na świecie. Jednak ciągle pozostaje wrażenie, że nie tylko Europejczycy, ale i Polacy nie wiedzą o wielu atrakcjach kulinarnych organizowanych w naszym kraju.

Bibliografia

Balińska A., Sieczko A, Zawadka J., 2013, Wybrane problemy rozwoju turystyki, Wyd. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Warszawa

Buczkowska K., 2008, Turystyka kulturowa. Przewodnik metodyczny, Wyd. Akademia Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego w Poznaniu, Poznań

Buczkowska K., 2014, Portret współczesnego turysty kulturowego, Wyd. Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu, Poznań

Buczkowska-Gołąbek K., 2015, Foodie w podróży, [w:] Krakowiak B., Stasiak A. (red.), Kultura i turystyka – wokół wspólnego stołu, Wyd. Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego oraz Instytut Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, s. 173-190

Czarniecka-Skubina E., Kozak J., 2010, Turystyka kulinarna w Polsce i na świecie, ,,Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Turystyki i Języków Obcych” w Warszawie, Turystyka i Rekreacja z. 5 (1), Warszawa s. 55-74

Dominik P., 2009, Szanse rozwoju turystyki kulinarnej w dobie postępującej dyfuzji przestrzennej składników żywności i potraw, ,,Turystyka i Rekreacja” t. 5, Wyd. Akademia Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego w Warszawie, Warszawa, s. 111-118

Dominik P., 2014, Związki pomiędzy turystyką kulturową a podtrzymywaniem polskich tradycji kulinarnych, ,,Turystyka i Rekreacja” t. 11, nr 2, Wyd. Akademia Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego w Warszawie, Warszawa, s. 91-100

Gawrycki M. F., 2014, Chrystus jada cuy. Latynoamerykańska sztuka kulinarna nie od kuchni, Wyd. Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie oraz Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa

Hall C.M., Mitchell R., 2000, We are what we eat: food, tourism and globalization, ,,Tourism Culture and Comunication” t. 2 (1), s. 29-37

Ignatov E., 2003, The Canadian Culinary Tourists: how well we do know them?, University of Waterloo, Waterloo

Iwan B., 2013, Kulturowe uwarunkowania regionalnej kuchni świętokrzyskiej, [w:] Makała H. (red.), Kulturowe uwarunkowania żywienia w turystyce, Wyd. Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie, Warszawa, s. 217-242

Kowalczyk A., 2005, Turystyka kulinarna – ujęcie geograficzne, ,,Turyzm” nr 15/1-2, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Łódź, s. 163-186

Kowalczyk A., 2008a, Turystyka kulinarna jako element turystyki kulturowej, ,,Rocznik Naukowy Wyższej Szkoły Turystyki i Rekreacji im. M. Orłowicza” w Warszawie, t. 7, Warszawa, s. 22-30

Kowalczyk A., 2008b, Współczesna turystyka kulturowa: między tradycją a nowoczesnością, [w:] Kowalczyk A. Turystyka kulturowa (spojrzenie geograficzne), Geografia Turyzmu t. 1, Wyd. Uniwersytet Warszawski, Warszawa, s. 9-57

Kowalczyk A., 2011, Turystyka kulinarna jako potencjalny czynnik rozwoju lokalnego i regionalnego, ,,Turystyka i Rekreacja” t. 7, Wyd. Akademia Wychowania Fizycznego im. J. Piłsudskiego w Warszawie, Warszawa, s. 13-26

Long L.M., 1998, Culinary Tourism: A Folkloristic Perspective on Eating and Otherrness, ,,Southern Folklore” t. 55, nr 3, s. 181-204

Long L.M., 2004, Culinary Tourism, The University Press of Kentucky, Lexington

Majewski J., 2007, Turystyka kulinarna, ,,Agro Smak” nr 8 lipiec/sierpień 2007, s. 16-18

Majewski J., 2008, Turystyka kulinarna i kreowanie marki obszaru, ,,Rocznik Naukowy Wyższej Szkoły Turystyki i Rekreacji im. M. Orłowicza” w Warszawie, t. 7, Warszawa, s. 127-132

Mikos von Rohrscheidt A., 2008, Turystyka kulturowa. Fenomen, Potencjał. Perspektywy, Wyd. Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Menedżerska ,,Milenium” w Gnieźnie, Gniezno

Milewska M, Prączko A., Stasiak A., 2010, Podstawy gastronomii, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa

Niemczyk A., 2008, Dziedzictwo kulinarne jako element tworzący jakość produktu turystycznego, ,,Rocznik Naukowy Wyższej Szkoły Turystyki i Rekreacji im. Mieczysława Orłowicza” w Warszawie t.7, Warszawa, s. 198-208

Orłowski D., Woźniczko M.,2012, Imprezy gastronomiczne jako element kształtujący rynek turystyki kulinarnej w Małopolsce, [w:] Jalinik M., Ziółkowski R., (red.), Rynek usług turystycznych, Wyd. Politechnika Białostocka, Białystok, s. 276-302

Orłowski D., Woźniczko M., 2014, Turystyka kulinarna, czyli wędrówki po smakach regionów, [w:] Klein-Wrońska S. (red.) Smaki regionów. Dziedzictwo kulinarne w muzeach na wolnym powietrzu, ,,Biuletyn Stowarzyszenia Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce” nr 14, Wyd. Stowarzyszenie Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce w Toruniu, Wdzydze Kiszewskie, s. 13-45

Orłowski D., Woźniczko M., 2015a, Polish cuisine and its importance in culinary tourism, [w:] Puchnarewicz E. (red.), Tourism in Poland, Wyd. Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie, Warszawa, s.117-129

Orłowski D., Woźniczko M., 2015b, Turystyka kulinarna na wiejskim rynku turystycznym, [w:] Kamińska W. (red.), Innowacyjność w turystyce wiejskiej a nowe możliwości zatrudnienia na obszarach wiejskich, ,,Studia KPZK PAN”, t. CLXIII, Warszawa, s. 121-142

Orłowski D., Woźniczko M., 2015c, Turystyka kulinarna w Polsce – wstępne badania naukowe nad fenomenem zjawiska (materiały niepublikowane)

Sala J., 2016, Rynek żywnościowy jako element kształtujący atrakcyjność i tożsamość turystyczną Małopolski, ,,Ekonomiczne Problemy Turystyki” nr 3 (35), Wyd. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin, s. 209-222

Shenoy S. 2005, Food tourism and the culinary tourist. A thesis presented to the graduate School of Clemson University in Partial Fulfillment of the Requirements for the degree Doctor of Philosophy Parks, Recreation and Tourism Management, Clemson

Sieczko A., 2009, Turystyka kulinarna a smak regionu, [w:] Witek J., Marszałek E. (red.), Turystyka szansą wypoczynku i rozwoju regionów, Handel Wewnętrzny-numer specjalny, Wyd. Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur w Warszawie, Warszawa, s. 325-332

Sitnicki J., 2007, Turystyka kulinarna – czy zawita do Polski, ,,Rynek Turystyczny” nr 3, s. 26-27

Stasiak A., 2007, Gastronomia jako produkt turystyczny, ,,Turystyka i Hotelarstwo” nr 11, Wyd. Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Łodzi, s. 103-128

Stasiak A., 2013, Nowe przestrzenie i formy turystyki w gospodarce doświadczeń, ,,Turyzm” nr 23/2, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Łódź, s. 65-74

Tomaszewska-Bolałek M., 2015, Foodies na turystycznym szlaku, czyli obraz turystyki kulinarnej według polskich blogerów, [w]: Krakowiak B., Stasiak A. (red.), Kultura i turystyka – wokół wspólnego stołu, Wyd. Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego oraz Instytut Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 191-200

Tomczyk-Miczka E., 2015, Jak zmierzyć zawartość kultury w turystyce kulinarnej? Atrakcje kulinarne: moda czy autentyczne zapotrzebowanie?, [w]: Krakowiak B., Stasiak A. (red.), Kultura i turystyka – wokół wspólnego stołu, Wyd. Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego oraz Instytut Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 55-63

Wolf E., 2002, Culinary tourism: a tasty economic proposition, International Culinary Tourism Association, Portland

Woźniczko M., Jędrysiak T., Orłowski D., 2015, Turystyka kulinarna, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa

Wysokińska B, 2014, Elementy historyczne w tworzeniu i rozwoju szlaków kulinarnych Mazowsza, [w:] Dominik P. (red.), Szlaki kulinarne jako element turystycznej atrakcyjności regionu Mazowsze, Wyd. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie, Warszawa, s. 51-71

Zelinsky W., 1985, The roving palate: North America’s ethnic restaurant cuisines, ,,Geoforum” t. 16, nr 1, s. 51-72

Nie ma Ocen.
Proszę czekać...

Komentarze

komentarzy